huub koch | creating good vibrations
enterdiscoverimaginecreateenchantproveservepublishfindconnect
navigate through an ocean of data
enter the personal domain

news

archive

writings

merchandise

newsletter



return to start

writings

De lokroep van Brain Owl!

Sommige personen heten bekend te zijn, in het engels noemt men dat celebrity. Toch is er een positie die verdergaat en uitstijgt boven dat bekende, we noemen zo’n figuur een legende. Bram Uil is zo’n legende.

Juist op het moment dat Hitweek zijn geschiedenis herschrijft in de Beyerd in Breda, schrijft Bram Uil historie middels de uitgave van zijn boek ‘Niet van horen zeggen’ een uitgave van Musis [ issm 1568.9751 ] in Schiedam.

De geschiedenis van de underground, de onderwijsrevolutie, de krakerskollektieven, de vrouwenbeweging, de rechtshulporganisaties en al die andere provotarische groepen wordt veelal gezien als een Amsterdamse affaire. Dat de revolusie zich in de 60er en 70er jaren als een intvlek over héél Nederland heeft verspreid, als sociaal-culturele omwenteling, en voelbaar tot op de dag van vandaag, is minder bekend en geboekstaaft.

In ‘Niet van horen zeggen’ beschrijft Bram Uil de geschiedenis van het Schiedamse, de door socialisten gekerstende katholieke enclave - dichtgeplakt met kranten - [Deelder], de stad van Blokken en Bint en de Balzac van Zwart Nazareth [Vaandrager] en van zijn persoonlijke rol en aandeel daarin.

Kenner van geheimen

‘Niet van horen zeggen’ is een geschiedenis verteld vanuit een Uilenperspectief, met een voorliefde voor hooggelegen plekken, alwaar de helikopterview gecultiveerd is. Een exposé van een paalzitter pur sang. Het is het verhaal van de scherpe waarnemer, goed geïnformeerd, de kenner van geheimen en inside information, van achtergronden van krachten en tegenkrachten en dit vanuit zijn standpunt als drijvende kracht en initiator van vele gebeurtenissen en incidenten. Bram Uil is de uitgelezen persoon om van een dergelijke historie de chroniqueur te zijn.

De rode draad van ‘Niet van horen zeggen’ is de ontwikkelings-geschiedenis van de sociaal culturele centra in de Rijnmond, soms ook wel Provadja’s doch veelal anders genoemd. Vanuit het Rotterdamse (De Leiperd, Ruimte, Exit, Apollo, AMVJ) voert deze geschiedenis langs de Schiedamse initiatieven als Cafe de Quibus, de krakersgroepen in en rondom De Laan, De Goudsbloem, Gewoon Gesticht, STAGE en Speel-o-theek Ikkie.

Bram Uil kent de spelers uit de eerste hand, en daardoor ook inhoudelijke aspecten die zelfs voor ingewijden tot nu toe duister zijn gebleven. Onverbiddelijk doorklieft zijn blik die duisternis en onthult daarmee een caleidoscopisch panorama waarin feit en fictie haarzuiver samenvloeien tot een hyperrealiteit die duizelingwekkend is. Een onthulling bedoeld als een bewustzijnsverruimende ervaring. Persoonlijk, anecdotisch, menselijk en voorzien van een moraal, geloofwaardig en verleidend tot emoties van triestheid tot extase.

‘Niet van horen zeggen’ lees je in 1-ruk-uit. Vanaf de eerste zin is het boek op volle filmsterkte. Het is de geest die hier over de wateren zweeft met een kooyanisquatsi achtige snelheid in een meeslepend en bezwerend ritme dat alleen een enkel moment tot rust komt ter bespiegeling. Dit echter nimmer zonder een bedoeling

Op het strand van de stilte geworpen door een vloedgolf aan gebeurtenissen en ontwikkelingen, amper bijgekomen van de duizeling van het perspectief van dit labyrinth van tegenstrijdige belangen, krijgen we een glimp van de onbekende machtsaspecten van stadsplanning en architectuur, de werkwijze en intriges van geheime diensten en de betekenis van design, non-design, kunst en anti-kunst, actie en reactie, voor het gewone leven. Een ruime, wijdse blik op de kampen en facties van underground en van de staat.

Deze belangen vinden ook hun relativering in een vergelijking van de westerse samenlevingsvorm met het indiase kastensysteem (pag. 64/65). Of je nu door de kat of de hond gebeten wordt, je achtergrond verraad en verlaat je niet. Het is de eeuwige orde van Brahmaan, Hindoe of Paria die ook hier en nu als wet regeert. Tot je aan dit krachtenspel weet te ontkomen en dus als marginaal bestempeld en met rust gelaten wordt. Het privilege van een onzichtbaar mens. Want opvallen doe je door juist heel onopvallend te zijn, of andersom indien noodzakelijk.

Gelouterd door originaliteit

Het persoonlijke was politiek in de jaren 60. Sindsdien is het persoonlijke verworden tot economie. Dat het persoonlijke nog een dimensie verder kan gaan heet tegenwoordig spiegelogie. Bram Uil is de veelzijdigheid zelve, dat maakt hem voor velen juist ongrijpbaar. Temeer daar zijn uitgangspositie die van de autodidact is. Of het nu in de rol is van razende reporter, deejay of veejay avant la lettre, dichter, kunstenaar, filmmaker of ondernemer/activist, het gaat om een positie die verfrissend is. Aldus gelouterd door de onbetwistbare kracht van de originaliteit die zich niet door vastgelegde denkramen laat beperken.

Succes of resultaat is daarbij niet van de eerste orde. De discipline hier beoefend is die van het genootschap van de frisse wind die waaien moet, het metier van de ordeverstoorder, de vernieuwer, de kabaalmaker, de schijnwerper die de realiteit in een hel kunstlicht zet, respectvol soms, maar obstinaat in de confronterende houding. Daardoor herkenbaar als authentiek, als menselijk, ook in de tragiek van de miskenning. Een citaat:

Als de disco van de Quibus slechts het gevoel voor hard werken zonder veel plezier oplevert, ga ik eenzaam op mijn kamer geluid lassen voor het internationaal spreiden van radio-uitzendingen. Een oude draad die ik oppak. Ik stuur de masters naar Radio Art Foundation, één van de vele activiteiten van Willem de Ridder, opererend vanuit Amsterdam, tegenwoordig vanuit de omgeving van Hilversum op aanraden van zijn mediavriendin Clary Kriek. In de kelder waar ooit Hitweek gelay-out werd, staan kasten vol audiocassettes.
De Ridder meent het als hij zegt dat zijn archief de prullenmand is. In zijn opvatting moet jij je helemaal niet met een archief bezighouden; het kost zeeën van tijd die ten koste gaan van ons creatieve vermogen. Het kost ook nog eens scheppen geld. Minimaal ordende hij de binnengekomen audio-opnames in de kast, legde een lijstje aan van de inhoud, stencilde dit in een boekje met een nietje erin. Deze goedkope prospectus zond hij naar elk buitenlands adres dat ook maar iets naar hem toe zond: Hitweek of opvolger Aloha bestonden al lang niet meer, maar kreeg nog tientallen jaren post! Door een storting van portokosten of betaald uit andere lopende projecten verzond hij tapes over meer dan 36 landen in de wereld. Spaans is weliswaar de grote wereldtaal, maar Radio Art Foundation opereerde het meest succesvol in de Engelstalige landen, vandaar het toch nog beperkte aantal. Naar de meest niet te traceren radiostations gingen de tapes – van mega tot zeer klein -  het uitwisselingsverkeer werd niet gehinderd door een claim voor auteursrecht.
Jaren later, na een etentje met Vlaardingse vrienden en kennissen, aangeboden door Annette Braad en Kees Lesuis in Eetcafé de Steeg had ik aan de bar een kort gesprek met Dick van der Lugt over de Salon die hij organiseert en meestal presenteert in de Stadgehoorzaal van Vlaardingen. Ik ben op weg naar ons gezelschap aan de lange tafel als een mij onbekende man vraagt of ik soms Brian Owl ben! Ik geef hem mijn kaartje; ‘onder deze naam kan ik niet werken’ zeg ik. Hij valt internationaal nauwelijks uit te spreken! Alleen hoe weet u dit? Zelfs heel goede vrienden zijn hier niet van op de hoogte. ‘Ik herkende uw stem’ zegt hij. Stelt zich voor. Een waterbouwkundig ingenieur die voor zijn werk de wereld afreist, een fanatieke hobby heeft: hij bezit een professionele radiowereldontvanger. ‘U bent eens per maand zo ongeveer te beluisteren, soms vaker. Veel op noord-afrikaanse zenders, Engelse piraten, een Bulgaarse zender. Vooral uw droomprogramma’s worden meestal in de nacht herhaald. Het zijn typische nachtprogramma’s, vindt u niet? ‘U gebruikt geen stationcall; zo ongeveer bij het tijdsein half over het uur zegt u: ‘My name is Brain Owl. I am your engineer today. De grote stations zetten daar hun stationcall achter’. Zo hoor je nog eens wat.


Bovenstaande anecdote is exemplarisch. Het boek zit er boordevol mee. Een voorbeeld van de vele niet vermoede kanten die Bram Uil eigen zijn en ook een voorbeeld van de complexiteit en rijkheid van dit stuk alternatieve Schiedamse geschiedenis. Niet alleen interessant voor Schiedammers, maar ook als invalshoek voor een nieuw te schrijven vaderlandse historie, met de roots in oral history en de waarde beseffend van het  persoonlijke.

Het boeiende, grappige en tragische zijn bij Bram Uil altijd vol betekenis. Dat de buitenwacht daar geen hoogte van kan of kon krijgen is niet meer dan normaal. Tegelijkertijd ook het kenmerk van een man die je een meesterstrateeg zou kunnen noemen. Het was in ieder geval een goed moment om zich nu eens te laten verleiden tot het boekstaven van dergelijke tot de verbeelding sprekende avonturen. Zo hoor je nog eens wat.

Huub Koch

‘Niet van horen zeggen’ van Bram Uil [15 euro] is o.a. te koop bij alle boekhandels van Schiedam waaronder: BOEKHANDEL VAN LEEUWEN, BROERSVEST 85, SCHIEDAM, 010-4268152  

Dit artikel werd eerder gepubliceerd op de websites van Hitweek.nu en Spiegelogieland.




Notice: Copyright © 1956-2003 > Huub Koch <
All Rights Reserved | Linking to this site is allowed.

navigate through an ocean of data
navigate through an ocean of data
huub koch | creating good vibrations


this could have been your ad !